ΕΚΤΑΚΤΕΣ ΚΟΛΠΙΚΕΣ ΣΥΣΤΟΛΕΣ

Τι είναι οι έκτακτες κολπικές συστολές;

Οι έκτακτες κολπικές συστολές, γνωστές και ως PACs (Premature Atrial Contractions), είναι πρώιμοι καρδιακοί παλμοί με έναρξη από τους κόλπους της καρδιάς. Ξεκινούν πριν από τον αναμενόμενο φυσιολογικό παλμό του φλεβοκόμβου που αποτελεί το φυσικό βηματοδότη της καρδιάς μας.

Συχνά γίνονται αντιληπτές ως ένα «φτερούγισμα», ένας επιπλέον χτύπος ή σαν η καρδιά να «σταματά» για μια στιγμή. Κάποιοι ασθενείς περιγράφουν τις έκτακτες συστολές σαν να πέφτουν από ύψος. Ενίοτε οι πρώιμες συστολές δεν προκαλούν κανένα σύμπτωμα και έτσι διαπιστώνονται τυχαία σε ένα ηλεκτροκαρδιογράφημα ή σε Holter ρυθμού.

Γιατί εμφανίζονται;

Οι έκτακτες κολπικές συστολές μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και σε άτομα χωρίς κάποια σοβαρή καρδιοπάθεια. Εμφανίζονται σχεδόν στο σύνολο του πηθυσμού και ευνοούνται από παράγοντες όπως το στρες, η έλλειψη ύπνου, η έντονη σωματική ή ψυχική καταπόνηση, η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ ή καφεΐνης, καθώς και από διαταραχές των ηλεκτρολυτών ή του θυροειδούς αδένα.

Παράλληλα, καρδιαγγειακοί παράγοντες όπως η αρτηριακή υπέρταση, η παχυσαρκία, ο σακχαρώδης διαβήτης, η καρδιακή ανεπάρκεια και η υπνική άπνοια συνδέονται με την εμφάνιση και εξέλιξη κολπικών αρρυθμιών. Για τον λόγο αυτό, η σύγχρονη προσέγγιση της ESC δίνει ιδιαίτερη σημασία στην αντιμετώπιση των συννοσηροτήτων και των τροποποιήσιμων παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου.

Είναι επικίνδυνες;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι μεμονωμένες έκτακτες κολπικές συστολές δεν αποτελούν από μόνες τους σοβαρό πρόβλημα και δεν χρειάζονται ειδική θεραπεία.

Ωστόσο, η συχνότερη εμφάνισή τους έχει μεγαλύτερη κλινική σημασία. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι συχνές PACs,  σχετίζονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής κάποτε στο μέλλον. Αυτό όμως αποτελεί συσχέτιση και όχι απόδειξη ότι οι έκτακτες συστολές προκαλούν την κολπική μαρμαρυγή.

Επομένως, όταν οι έκτακτες κολπικές συστολές είναι αρκετές, επιμένουν ή συνοδεύονται από έντονα συμπτώματα, μπορεί να χρειάζεται περαιτέρω καρδιολογικός έλεγχος. Το ηλεκτροκαρδιογράφημα, το Holter ρυθμού και, ανάλογα με την περίπτωση, το υπερηχοκαρδιογράφημα βοηθούν στην αξιολόγηση. Περισσότερο εις βάθος καρδιολογικός μπορεί να απαιτηθεί αναλόγως με την γενικότερη κλινική και εργαστηριακή εικόνα του ή της ασθενούς.

Ποια είναι η θεραπεία;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όταν οι έκτακτες κολπικές συστολές είναι μεμονωμένες και δεν προκαλούν σημαντικά συμπτώματα, δεν απαιτείται ειδική φαρμακευτική αγωγή. Η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στην αναζήτηση και διόρθωση πιθανών εκλυτικών παραγόντων και στην αξιολόγηση της συνολικής καρδιαγγειακής υγείας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, του σωματικού βάρους, του σακχαρώδη διαβήτη και της υπνικής άπνοιας, η διακοπή του καπνίσματος, η τακτική σωματική δραστηριότητα και ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ. Η διόρθωση δηλαδή των ταυτοποιημένων παραγόντων κινδύνου που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης κολπικών αρρυθμιών και ειδικά της κολπικής μαρμαρυγής.

Σε ασθενείς με έντονα ή ενοχλητικά συμπτώματα, ο καρδιολόγος μπορεί, ανάλογα με το ιστορικό και τα ευρήματα, να εξετάσει τη χρήση φαρμακευτικής αγωγής για τον περιορισμό των πρώιμων παλμών. Απαιτείται βεβαίως προσοχή και ενδελεχής αξιολόγηση της πραγματικής ψυχικής επιβάρυνσης του εξεταζόμενου από τις έκτακτες συστολές καθώς τα αντιαρρυθμικά φάρμακα μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες ενέργειες και σε ορισμένες περιπτώσεις να προκαλέσουν νέες αρρυθμίες.

Επομένως, η παρουσία έκτακτων κολπικών συστολών δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει σοβαρή καρδιοπάθεια. Η συχνότητά τους, η παρουσία συμπτωμάτων, τα ευρήματα του Holter και το συνολικό καρδιαγγειακό προφίλ του ασθενούς θα καθορίσουν αν χρειάζεται απλή παρακολούθηση ή περαιτέρω διερεύνηση και αντιμετώπιση.

Συμπέρασμα

Οι έκτακτες κολπικές συστολές είναι συχνές και ως επί το πλείστον καλοήθεις αλλά όταν είναι συχνές οφείλουμε να τις αξιολογούμε σωστά, ιδιαίτερα επειδή μπορεί να αποτελούν δείκτη αυξημένης πιθανότητας εμφάνισης κολπικής μαρμαρυγής. Η ορθή και εις βάθος καρδιολογική εκτίμηση βοηθά να διαχωριστούν οι περιπτώσεις που χρειάζονται απλή παρακολούθηση από εκείνες που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση.